Dr n. farm. Agnieszka Rajska-Neumann

W poprzednim artykule zwrócono uwagę na niezwykle istotną rolę glutationu (GSH) jako najistotniejszego nieenzymatycznego antyoksydanta ustroju ludzkiego. Szczególnego znaczenia GSH nabiera w wieku podeszłym, kiedy fizjologicznie spada jego stężenie, obniża się potencjał oksydo-redukcyjny komórek i wydolność układu odpornościowego.
Istotą działania glutationu jest detoksykacja (unieczynnienie) substancji egzogennych oraz zapewnienie ustrojowi tzw. pierwszej linii obrony immunologicznej.  Glutation warunkuje też działanie innych powszechnie znanych antyoksydantów, jakimi są wit. C i E, zapewniając im po utlenieniu konwersję do zredukowanych (aktywnych) form. Witaminy C i E są zatem glutationo-zależnymi antyoksydantami.
Według licznych badań glutation pełni bardzo istotną rolę w zapobieganiu niekontrolowanej apoptozie komórek. Apoptoza, jako samobójcza, zaprogramowana śmierć komórki (polegająca na kurczeniu się komórki na skutek utraty wody), mająca na celu usuwanie z ustroju zużytych lub uszkodzonych komórek bez negatywnego wpływu na cały ustrój,  jest warunkiem zachowania homeostazy ustrojowej. W ustroju może jednak dojść do  intensyfikacji tego procesu, a jednym z najważniejszych czynników go indukujących jest niski poziom glutationu. Niekontrolowana apoptoza odgrywa z kolei istotną rolę w patogenezie nowotworów, chorób autoimmunologicznych, schorzeń neurodegeneracyjnych czy infekcji wirusowych (w tym HIV). Zatem zwiększenie poziomu wewnątrzustrojowego glutationu posiada niebagatelne znaczenie w ograniczaniu ryzyka powstawania wielu groźnych patologii, u podłoża których leży apoptoza.
Jednym z pierwszych objawów starzenia się układu hormonalnego jest stopniowe zmniejszanie wydzielania hormonu wzrostu przez przysadkę mózgową (somatostatyny). Proces ten zwany jest somatopauzą i rozpoczyna się już około 30.-40. roku życia. Objawem somatopauzy jest m.in. wzrost ilości tkanki tłuszczowej (szczególnie brzusznej), spadek masy mięśniowej i wydolności fizycznej, uczucie zmęczenia i osłabienia, wzrost stężenia lipidów i ryzyka wystąpienia miażdżycy, objawy depresyjne. W ostatnim czasie wiele uwagi poświęca się somatostatynie jako potencjalnemu „eliksirowi młodości”. W tym kontekście zaznaczyć należy, iż glutation posiada zdolność zwiększania poziomu hormonu wzrostu w ustroju, co przyczyniać się może do potencjalnego „antystarzeniowego” efektu glutationu.
Pytanie o zasadność suplementacji cysteiny, niezbędnej do syntezy glutationu (GSH) w ustroju, nabiera zatem szczególnego znaczenia w kontekście osób w wieku podeszłym. Fizjologiczne obniżenie stężenia glutationu w starości (m.in. poprzez intensyfikację apoptozy i somatopauzy) predysponuje bowiem nie tylko do przyspieszenia procesu starzenia, ale także, poprzez wzrost ryzyka występowania przewlekłych patologii, do stopniowego spadku wydolności czynnościowej, samodzielności i jakości życia osoby starszej. Więcej o roli glutationu w zapobieganiu procesowi starzenia w następnym artykule z cyklu.